Doneer aan de Mr. Hans van Mierlo Stichting

maandag 3 juli 2017

‘Regels zitten vaak mooie initiatieven dwars’

Antje Diertens was bestuurder van D66 in Groningen, later ook regiovoorzitter. Ze was ondernemer en ze zette succesvol het thema sport en bewegen op de radar van D66. Eerst in Groningen, later landelijk. En toen belde afgelopen zomer opeens Alexander Pechtold. Of ze erover wilde nadenken om Kamerlid te worden.

 

‘Daar heb ik toen wel even over nagedacht. Mijn rol was altijd: de vereniging helpen. Daar maakte ik het verschil. Dat paste bij mijn competenties en ervaringen.’ Uiteindelijk besloot ze toch in te gaan op de uitnodiging. ‘Omdat ik dingen wil veranderen en dit daarvoor de plek is. Ik vind het heel erg jammer dat op veel plekken regels en wetten te dominant zijn geworden. Terwijl ik vind dat de omgeving, de noden en de bedoeling leidend zijn. Daarvoor wil ik me hier inzetten.’

Vrijheid voor verenigingen
Sport en bewegen zit in de vezels van Diertens. ‘Je kunt zeggen: sport is goed en leuk. Maar we hebben dat eens afgezet tegen de richtingwijzers en tegen ons gedachtegoed, met allemaal mensen uit de sportwereld.’ Hoe ziet zo’n sociaal-liberale visie op sport eruit? ‘We denken heel erg vanuit traditionele kaders, vanuit verenigingen. Toch is 85 procent van de volwassenen die sport niet verbonden aan een vereniging. Denk aan zzp’ers die bootcamptrainingen geven, fitnesscentrums, maar ook gewoon mensen die in de openbare ruimte sporten. Als ik begin met dat laatste: hoe richt je de openbare ruimte zo in dat je mensen stimuleert om te gaan sporten? Kijk, daar komt de rol van de overheid om de hoek kijken.’

‘Hoe richt je de openbare ruimte zo in dat je mensen stimuleert om te gaan sporten?’

Dat geldt ook voor ondernemers die sportbeoefening aanbieden, vertelt ze: ‘Er is in Groningen een boulderhal. Boulderen is een soort klimmen. Nou, dat werd hartstikke populair. Maar op een gegeven moment liep die ondernemer aan tegen de Wet Werk en Zekerheid. Toen moest hij opeens de vrijwilligers die hij in dienst had, laten gaan. Daar hebben ze toen wel iets op bedacht, maar dat moest allemaal nodeloos ingewikkeld. Regels zitten vaak mooie initiatieven dwars.’ Toch passen juist ook verenigingen in de sociaal-liberale visie. ‘Verenigingen draaien vaak ontzettend op vrijwilligers. Ik wil dat we de regelgeving voor verenigingen zo inrichten dat ze een stuk meer vrijheid hebben om zelf initiatieven te ontplooien.’

Niet het systeem, maar de mensen
‘We denken nog veel te veel vanuit het systeem’, vertelt Diertens. ‘Dat is niet alleen in de sport zo. Ik heb bijvoorbeeld ook het mbo in mijn portefeuille. Ik vind dat we heel erg in een samenleving terecht zijn gekomen waarin iedereen netjes de lessen volgt en de toetsen haalt, en waarmee het dan wel goed komt. Iedereen moet een standaarddiploma hebben, zoals ieder ander. Anders kunnen we het niet meer overzien. Ik vind dat we veel meer ruimte moeten bieden aan creativiteit, aan de unieke kwaliteiten die iedereen heeft. Dat moet leidend zijn, niet het systeem.’

‘Ik ken bijvoorbeeld een mkb’er die een carrosseriebedrijf heeft. Hij heeft stagiairs en hij neemt die jongeren ook mee naar research labs. Op een gegeven moment zei hij tegen me: ‘Ik wil die jongeren ook onderwijzen. Ik denk dat ik de expertise heb om die jongeren dingen te leren die hen in hun werkzame leven van pas zullen komen.’ Maar dan gaat het mis, want dan komt het systeem om de hoek kijken. Wat zijn de regels? Daarmee wordt zo’n mooi initiatief in de kiem gesmoord.’ Diertens bracht de ondernemer in contact met een ROC. ‘Kijk, daar ligt volgens mij de kern van D66: in die samenwerking tussen het traditionele en het vernieuwende. Tussen publiek en privaat. Altijd in een relationele context. En daarbij staat niet het systeem centraal, maar de opgave waarvoor we staan. Als dit innovatieve mkb-bedrijf jongeren goed kan begeleiden, dan is dat toch prima? Dan moeten we samenwerken en daar de regels voor aanpassen.’

Aardbevingen
‘Compassie, dat is voor mij het kernbegrip in de politiek. Dat past bij de manier waarop ik vind dat we de samenleving moeten inrichten. Maar precies daaraan schort het veel te vaak.’ Diertens is een Groningse en vertelt over de manier waarop de aardbevingsproblemen in het gebied haar kijk op de politiek hebben gevormd. ‘Op macroniveau worden allemaal discussies gevoerd. En dat moet ook, begrijp me goed. Maar veel te vaak komt dat niet terecht bij de mensen die zelf de problemen hebben. Dáár komt die compassie om de hoek kijken. Hoe kunnen we die mensen gewoon helpen en ondersteunen? Gelukkig gaat Stientje [van Veldhoven, red.] daar precies op die manier mee om. Als geboren Grunninger wil ik haar zoveel mogelijk daarbij helpen.’

‘Ik heb zelf ook aardbevingsschade gehad. Weliswaar minder dan veel andere Groningers, maar ik begrijp heel goed wat mensen doormaken. Je komt in een heel lastige wereld terecht. Al die regels hebben het allemaal zo ingewikkeld gemaakt.’ Daar zit precies het probleem, vertelt ze: ‘Kijk, mensen die hoogopgeleid zijn en mondig, die gaan wel organisaties bellen en bezwaar aantekenen. Zij weten juridisch wel de weg. Maar je gaat voorbij aan al die mensen die dat niet kunnen. Die laaggeletterd zijn, of niet met een computer overweg kunnen. Die moeten we extra helpen. Daar ligt een veel grotere taak voor de overheid.’

Rare regels wegnemen
Wat is er sociaal-liberaal aan deze kijk op de samenleving? ‘Ik vind dat mensen die het kunnen zelf het initiatief moeten nemen en zelf actief moeten zijn. Hen moeten we helpen door rare regels weg te nemen. Zoals die carrosserie-ondernemer en die bouldersportondernemer. Die mensen moeten het veel makkelijker krijgen in het woud van regels dat we opgetuigd hebben. Aan de andere kant is er een groep mensen die dat niet kan. Voor hen moet je klaar staan als overheid. Deze mensen moet je het gereedschap geven, zodat ze zelf ook op weg kunnen. Dát is sociaal-liberaal zoals ik het voor me zie.’

Diertens heeft een bonte verzameling van portefeuilles: sport, preventie, ggz, mbo en koninkrijksrelaties. ‘Knellende regels afbreken, kijken naar de context en de omgeving én compassie tonen. Dat is de rode lijn in mijn portefeuilles. Zorgen dat mensen die initiatief willen nemen daar de ruimte voor krijgen en dat mensen die dat minder goed kunnen ook geholpen worden. Ik hoop dat we daarmee in de Tweede Kamer grote stappen kunnen zetten. Er is nog genoeg te doen!’