Doneer aan de Mr. Hans van Mierlo Stichting

maandag 11 mei 2020

Kansengelijkheid onder druk – NRC

Coen Brummer publiceerde recent in NRC over de coronacrisis. Het gehele stuk lees je hieronder.

Dankzij het harde werk van velen lijkt de meest acute nood van de coronacrisis achter de rug. Dit is het moment voor de terugkeer van de politiek. Voor fundamentele keuzes over de koers naar herstel.

De crisis laat zien dat we het kapitalisme moeten hervormen. We worstelen met roofbedrijven zoals Booking.com die in goede tijden miljarden uitkeerden aan aandeelhouders, maar nu naar de overheid kijken om hun medewerkers te betalen. We zien monopolies, waardoor kleine groepjes bedrijven macht hebben over bijvoorbeeld medische testmiddelen of persoonlijke data. Handel gaat nu te vaak om de laagste prijs, waarin niet alle kosten zijn meegenomen, zoals klimaatschade. Dit benadeelt toekomstige generaties. Ook maakt het ons te afhankelijk van productie in landen als China en India. Belastingen en productie beter spreiden en monopolies openbreken, moeten hier het antwoord zijn, in plaats van te vallen voor de verleiding van nationalisme en protectionisme.

Groei van staatsschulden is onvermijdelijk en moet niet leiden tot een nieuwe periode van bezuinigingen die schade zou opleveren voor wat we nu proberen te behouden. Onderwijs, cultuur en sociale uitgaven en politie en justitie zijn er te belangrijk voor. Een (Europese) langetermijnaanpak dringt zich op.

Om iedereen in staat te stellen het leven na te streven dat hij of zij wil, zijn gelijke kansen nodig. Maar sociale verschillen in zelfredzaamheid, welvaart en opleidingsniveau hebben juist in deze crisis grote gevolgen. Zo bepaalde de afgelopen weken meer dan anders niet de school, maar de thuissituatie van kinderen hun leerniveau. Kinderen komen volgende week weer terug op school met een achterstand of juist een voorsprong, op basis van de situatie van hun ouders. Ook de halve lesweken van de komende tijd vergroten de verschillen tussen leerlingen. Die kansenongelijkheid is onverteerbaar.

Ook de sociaal-economische verschillen onder volwassenen zijn nu verder onder druk komen te staan. We zien de kosten van een arbeidsmarkt die is gebouwd op een buitensporige hoeveelheid flexibele en tijdelijke contracten. Wie leeft in onzekerheid, is niet daadwerkelijk vrij. Daarom moeten we flex en schijnzelfstandigheid niet langer bevoordelen boven duurzaam werk.

De weg naar herstel moet ingebed zijn in de democratische rechtsstaat. De afgelopen weken zagen we verregaande maatregelen op basis van gammele wetgeving, ministeries die Wob-verzoeken weigerden en een parlement dat feitelijk abdiceerde met een uitgeklede Kameragenda en videovergaderingen. De komende tijd moet worden voorkomen dat de trias politica uit balans raakt. Dat vraagt om transparantie van de overheid en een parlement dat haar controlerende taak volledig hervat. Voor de inzet van data en technologie (corona-apps) moet rechtsstatelijkheid het uitgangspunt zijn.