Doneer aan de Mr. Hans van Mierlo Stichting

Marchantlezing 2014: dr. Abiodun Williams

Afbeelding Marchantlezing“Een rechtvaardige wereldorde moet een continue ambitie zijn, ongeacht de omstandigheden van welke tijd dan ook. Maar het is duidelijk dat het in onze tijd een bijzonder urgente noodzaak is.” In de Marchantlezing 2014 pleit Dr. Abiodun Williams voor een nieuwe rechtvaardige wereldorde, waarin naast staatssoevereiniteit ook de soevereiniteit van individuen een belangrijke rol speelt. Zo’n wereldorde stelt niet de stabiliteit van staten centraal, maar de veiligheid van de mensen die in die staten wonen.

In een volle Rode Hoed verzorgde Dr. Abiodun Williams op 13 november 2014 de Marchantlezing, op uitnodiging van de Mr. Hans van Mierlo Stichting. Lees hier zijn volledige tekst. Williams, president van The Hague Institute for Global Justice, is ervan overtuigd dat orde en rechtvaardigheid onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Het een kan niet zonder het ander. Zonder orde staat de wereld bol van conflicten, zonder rechtvaardigheid is vrede maar van korte duur, en alleen voor een handjevol bevoorrechte mensen.

Drie pilaren
Ondanks de sterk gegroeide internationale en niet-statelijke samenwerking in de afgelopen decennia, weet Williams dat de wereldorde begint bij staten. Maar het mag hier niet eindigen. “Een waarlijk rechtvaardige wereldorde moet gebaseerd zijn op zelfbeschikking, niet alleen voor staten, maar belangrijker nog, voor hun burgers. Een rechtvaardige wereldorde gaat uit van het imperatief van de menselijke waardigheid.” Volgens Williams rust een rechtvaardige wereldorde op drie pilaren: vrede, vertegenwoordiging en kansen. Individuen moeten gevrijwaard zijn van oorlog en conflict, hun belangen – individueel en collectief – moeten op een rechtvaardige manier vertegenwoordigd worden, en individuen moeten kansen krijgen om zich duurzaam te ontwikkelen.

Norm entrepreneurs
Williams ziet een belangrijke rol voor de Verenigde Naties. De Veiligheidsraad is verantwoordelijk voor internationale vrede en veiligheid. In de Algemene Vergadering zijn alle staten vertegenwoordigd. En de VN-organisaties stimuleren ontwikkelingskansen voor individuen en gemeenschappen, via programma’s voor mensenrechten, gendergelijkheid en duurzame ontwikkeling. Maar de VN is aan hervormingen toe, en zal desondanks altijd een imperfecte organisatie blijven, meent Williams. De wereld heeft daarom inspirerende leiders nodig, die als norm entrepreneurs nieuwe waarden en normen introduceren in de internationale politiek, zoals de Responsibility to Protect. En Williams ziet een belangrijke rol weggelegd voor denktanks, die tegelijkertijd ook ‘doetanks’ moeten zijn. Zij vormen het normatieve kader waarbinnen staten en internationale organisaties opereren.

Geloofwaardige leiders met zelfvertrouwen
D66-Europarlementariër Marietje Schaake pleit in haar reactie voor een value based approach in de internationale politiek. Uitgedragen door inspirerende en geloofwaardige leiders die pal staan voor de universele rechten van het individu. Zoals de Noorse oud-premier Stoltenberg, die na de terreurdaden van Breivik opriep tot juist meer democratie, openheid en participatie. Schaake wijst op de veranderende verhouding tussen de staat en het individu, mede door de technologische vooruitgang en het internet, en de groei van horizontale netwerken wereldwijd, bijvoorbeeld tussen consumenten en bedrijven. Juist nu hebben we daarom de mogelijkheid – en misschien wel de plicht – om met veel zelfvertrouwen collectief achter onze universele waarden te gaan staan.

Realiteit en praktijk
De aanwezigen in de zaal spiegelen de ambities van Williams en Schaake aan de realiteit. Hoe verhouden hun idealen zich tot de machtspolitiek en onvrijheden die recent op het internationale toneel de boventoon lijken te voeren? Zijn mensenrechten niet ook cultureel bepaald? En wil ieder individu eigenlijk wel actief deelnemen, vertegenwoordigd worden en meedenken over bestuur en ordening? Het zijn grote kwesties, waarover we het debat zullen blijven voeren. Om deze grote kwesties wat kleiner te maken, van het toneel van de internationale politiek naar het leven van alledag, presenteerde de Mr. Hans van Mierlo Stichting het essay ‘Denk en handel internationaal’. Net als Dr. Williams, benadrukt dit essay dat  we een onderscheid moeten maken tussen de soevereiniteit van staten en die van het individu. Ook geeft het essay antwoord op vragen als: wat is internationaal denken? Hoe handel je daarnaar? En wat betekent internationaal denken en handelen voor mij als individu? Want, zoals Williams zijn lezing eindigde: “Een wereld gebaseerd op rechtvaardigheid is een nobel streven: onze taak is het om het realiteit te maken.”

Geïnteresseerd in het essay Denk en handel internationaal? Klik hier voor een link naar de webshop.

Mark Snijder – freelancer en redactielid Idee

Laatst gewijzigd op 9 december 2019